Lăng Linh Đức Thánh Mẫu Phan Thị Cù tại thị trấn Thanh Thủy.

PTĐT- Nằm giữa trung tâm thị trấn, cụm di tích đình, đền La Phù gắn liền với nơi thờ tự Linh Đức Thánh Mẫu. Huyền sử về Thánh Mẫu được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Tương truyền, Thánh Mẫu tên húy là Phan Thị Cù người làng La Phù. Bà vốn là con gái Thiên đế trong một lần du xuân hạ giới đã hóa thành con rắn chẳng may gặp nạn, được vợ chồng họ Phan là ông Phan Húy Trọng và bà Lỗ Thị Đam cứu vớt, Thiên đế cho đầu thai làm con gái để trả ơn.

Theo sử sách ghi lại, từ rất xa xưa, có một người đàn bà nghèo, xấu xí tên là Phan Thị Cù, không biết từ đâu đến, dựng một túp lều tranh bên bãi sông Đà, ngày ngày hái rau, bắt cua, ốc nuôi thân. Vào một buổi trưa hè nóng bức, bà ra sông tắm, bỗng thấy một con rắn trắng bơi đến quanh người. Về nhà bà thụ thai, đến kỳ sinh nở, đẻ ra 5 quả trứng, sau nở thành 5 con rắn nhỏ. Bà đi đâu 5 con rắn cũng quẩn quanh bà không dời. Một hôm bà ra bãi cuốc đất trồng khoai, không may cuốc bổ phải làm đứt đuôi một con rắn trắng, trở thành rắn cộc. Năm tháng qua đi, 5 con rắn lớn lên hóa thành 5 người con xinh đẹp, 2 trai 3 gái. Cả 5 người con lần lượt từ biệt mẹ đi mở đất, dựng nghiệp, trấn giữ các vùng và đều sống đức độ, chăm chỉ lao động, dạy dân làm ăn, xây dựng làng quê đầm ấm, được nhân dân địa phương tôn là phúc thần, bản cảnh thành hoàng làng và lập đền, miếu thờ phụng chu đáo. Riêng người con thứ 3 được tôn là Thành Hoàng làng La Phù, sau này được các triều vua phong tặng Đại vương.

Linh Đức Thánh Mẫu cũng được các triều vua sắc phong là: Động Đình Thánh Mẫu Uy Linh Công Chúa, Động Đình Tăng Má Uy Linh Công Chúa, Động Đình Tăng Má uy linh thần nữa phu nhân. Bà có công dạy dân trồng dâu, nuôi tằm, diệt trừ thủy quái giữ vững cuộc sống bình yên cho nhân dân. Đức Thánh Mẫu được thờ cùng Đức Thánh Tản Viên và Đức Đệ Tam Thủy Thành Hoàng làng tại đình La Phù. Mộ táng của Bà được dựng lăng giữa ao sen bốn mùa cảnh sắc hữu tình, quanh năm được nhân dân phụng thờ.

Ý thức tầm quan trọng của những giá trị văn hóa truyền thống ấy, những năm qua, Đảng ủy và nhân dân thị trấn Thanh Thủy luôn gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, chung tay huy động nguồn vốn xã hội hóa trùng tu, tu bổ cụm di tích đình, đền La Phù cũng như Lăng Thánh Mẫu làm nơi thực hành tín ngưỡng. Thông qua dịp lễ hội và lễ giỗ Đức Thánh Mẫu Phan Thị Cù được tổ chức vào dịp mùng 8 tháng Chạp hàng năm không những là hoạt động văn hóa tâm linh của nhân dân thị trấn Thanh Thủy nhằm hướng về cội nguồn dân tộc, mà còn có ý nghĩa trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng thời nhắc nhở cháu con thế hệ hôm nay, mai sau ghi ơn sâu các bậc tiền nhân đã có công dựng nước và giữ nước.